Thema: instructie

Gezonde Taal – Handleiding

Handleiding Gezonde Taal

Gezonde Taal bestaat uit 10 specifieke thema’s, namelijk: Gezond eten & bewegen, Horen en zien, De apotheek, De zorgverzekering, De huisarts, Ouder worden, Bevolkingsonderzoek, Mantelzorg, Diabetes en Stress & ontspanning.

Eind mei 2018 zijn er 2 thema’s verschenen. Zo gauw er nieuwe deeltjes verschijnen, worden ze in de Mediatheek geplaatst.

De handleiding staat vol met praktische tips.

Meer informatie is te vinden op de website van Het begint met taal.

De doelgroep bestaat uit anderstalige deelnemers rond niveau A2 die hun
gezondheidsvaardigheden willen verbeteren. Wat kan iemand rond niveau A2? Een deelnemer kan nog niet zoveel uit zichzelf zeggen. Als hij/zij iets probeert te zeggen, worden er nog veel fouten gemaakt bij het spreken en kan hij/zij zich nog niet zo goed verstaanbaar maken.

Een gezond thema is bedoeld voor minimaal twee bijeenkomsten van twee uur. De thema’s hebben een vaste structuur die wordt ingevuld door aan te sluiten bij veel voorkomende onderwerpen, klachten en ervaringen uit de praktijk.

Op Pad! Informatie over de website

Degenen die met een computer en een toetsenbord met Latijnse letters kunnen omgaan, kunnen aan de slag met Op Pad! Het verdient wel aanbeveling om de website te gebruiken samen met een taalcoach.

Luisteren, lezen en schrijven van woorden en korte zinnetjes wordt door de website per klank aangeboden, net als in het schriftelijk materiaal. Er is echter veel meer oefenmateriaal om de woorden te leren onthouden. Per les zijn er ook twee dictees, en er wordt veel aandacht besteed aan het leren onderscheiden van klankverschillen (man – maan).

In iedere les staan enkele klanken centraal. Daarnaast wordt geleidelijk aan enige grammatica toegevoegd.

Waarom werken met een taalcoach? Omdat hij/zij:

  • kan helpen met de juiste uitspraak
  • de opdrachten kan laten aansluiten bij hetgeen jullie samen behandeld hebben
  • makkelijker de weg kan vinden in de website

De website kent per les:

  • het pad: dit is de ‘leerlijn’. Hier wordt de stof geleidelijk en systematisch aangeboden
  • het spoor: dit zijn herhalingsoefeningen. In het pad bevatten de oefeningen 4 nieuwe woorden, in de herhalingsoefeningen zijn het er 8. Als dat nog niet goed gaat, ga dan terug naar het pad.
  • de rotonde: hier staan alle typen oefeningen uitgesplitst per soort, bijv. ‘luister en schrijf’. Door hierop te klikken kun je alle oefeningen van dit type achter elkaar doen, ook van volgende lessen.

De website werkt ook op een mobiele telefoon, en is dan aangepast aan het kleine schermpje. Daarom zijn niet alle oefeningen te doen, maar wel veel. Op de mobiele website werken we met De weg. De oefeningen zijn altijd met 8 nieuwe woorden, zodat je minder hoeft te navigeren. Begin bij P1.

 

Werk ze

Er is speciaal materiaal beschikbaar om mensen te helpen re-integreren. Het Nederlands is zo eenvoudig mogelijk. Ook voor onze doelgroep (anderstaligen) is dit geschikt, mits ze minimaal op A2-niveau zijn. Er komen  meerdere vaardigheden aan bod, de keuze voor rubriceren onder Schrijven is dus arbitrair.

Er is een werkmap en een vrijwilligersgids beschikbaar gesteld door Stichting Lezen en Schrijven.

Werk ze – lesboek

Werk ze – vrijwilligersgids

Wat is alfabetiseren precies?

alfabetMet de term alfabetiseren worden verschillende leerprocessen aangeduid:

  • letters leren lezen en schrijven in de moedertaal: je moet dan eerst de fijne motoriek verder ontwikkelen om überhaupt de juiste schrijfbewegingen te kunnen maken
  • woordjes en zinnetjes leren lezen en schrijven in de moedertaal, zowel technisch lezen als begrijpend lezen tot het proces geautomatiseerd verloopt
  • letters en woordjes leren schrijven met een ander alfabet dan dat van je moedertaal, gekoppeld aan de uitspraak in de tweede taal
  • technisch en begrijpend lezen van eenvoudige teksten in de tweede taal, tot het proces geautomatiseerd verloopt

Voor het begeleiden van al deze leerprocessen staat er materiaal in de Mediatheek.

Tot slot: voor de taalcoach die les gaat geven aan een cursist die de taal nog helemaal niet spreekt en die ook geen Engels (of Frans) spreekt: er is een startkatern voor de eerste kennismaking. Hier wordt nog niet geschreven, maar voornamelijk via plaatjes gecommuniceerd.

 

Materiaal voor alfabetiseren: toelichting

Voor het leren maken van de juiste schrijfbewegingen, klik op Motoriek.

Voor het leren lezen en schrijven van woordjes en kleine zinnetjes in de moedertaal (Nederlands als moedertaal) én de tweede taal, is er de serie Pen! In katern 1 tot en met 7 wordt geoefend met de lange en de korte klinkers (a/aa, e/ee enz), uiteraard in combinatie met de medeklinkers. In de katernen 8 en verder komen de klanken met 2 verschillende klinkers aan bod (ie/ jij/ ei/ oe /ui / eu / au /ou).

Er is een handleiding voor taalcoaches om te werken met Pen! Deze bevat per les uitleg, tips en dictees.

Voor het technisch en begrijpend lezen in de tweede taal is er de serie Melkweg.

De serie Op Pad! (voorheen: Pen)

In de serie Op Pad! (voorheen: Pen!) leert de cursist Nederlands lezen en schrijven aan de hand van plaatjes die korte woorden afbeelden. In de eerste 7 katernen gaat het om het typisch Nederlandse verschil tussen korte en lange klinkers (man/ maan, pot/ poot).

In katernen 8 tot en met 13 komen de klanken die met twee letters geschreven worden, zoals IE, EU, UI.

Leren lezen en schrijven gebeurt door de uitspraak (klank) te koppelen aan het schrift. De taalcoach is dus heel belangrijk, hij/zij leest voor.

Op de website staan geluidsfragmenten voor losse woorden, en voor o.a. dictees.

De  Handleiding taalcoaches Pen! is geschreven voor taalcoaches die geen taaldocent zijn (geweest). In deze handleiding vind je uitleg, tips en dictees per katern.

 

 

Handleiding taalcoaches: Werken met Op Pad! (voorheen: Pen)

In deze handleiding vind je uitleg hoe bepaalde grammatica en uitspraakregels zijn in het Nederlands. Dit is voor je eigen achtergrond. Daarnaast zijn er tips wat je hiervan uitlegt aan de cursist, en hoe je dat kunt doen.

Verder staan hier de oplossingen van sommige oefeningen (nog niet allemaal), en natuurlijk de teksten van de dictees.

In de handleiding is nu aangegeven wanneer je welke schrijfbladen kunt gebruiken als introductie voor het katern.

Deze handleiding is nog niet helemaal af. De laatste aanpassing: 22 november 2017. Op de laatste pagina staat aangegeven wat er gewijzigd is in de katernen.

Handleiding taalcoaches Pen!

 

Succes! Reeks boekjes voor lezen en schrijven

De Succes!-reeks is een serie boekjes die gebruikt kunnen worden om beter te leren lezen en schrijven. Elk boekje gaat over een thema, bijv. een baan zoeken, wonen, betalen.

 

 

Er zijn drie niveaus:

  • Instroom: dit komt ongeveer overeen met A1
  • 1F: einde basisschool voor Nederlanders, dit komt ongeveer overeen met A2
  • 2F: eind vmbo/ mbo, dit komt ongeveer overeen met B1

Je hoeft de boekjes niet helemaal door te werken, kies gewoon wat nuttig is en aanspreekt.

De boekjes zijn in de Mediatheek per thema gerangschikt. Binnen het thema vind je de 3 niveaus.

Dit materiaal kun je aanvullend bij Spreektaal gebruiken, en bij Melkweg.

Als je bepaalde boekjes in papieren vorm of digitaal wilt bestellen, dan kan dat via de coördinator. Je kunt op de website van Taal voor het Leven kijken welke boekjes er nog meer zijn. De collectie wordt nog steeds uitgebreid.

Succes! – Taalhulp


Taalhulp bij Succes

Omdat elke deelnemer eigen schrijfproblemen en een eigen woordenschat heeft, staan er in de boekjes van de methode Succes! geen aparte oefeningen rond bijvoorbeeld spelling, grammatica of woordenschat.

In de Taalhulp vind je een uitgebreide set Taalkaarten rond allerlei veel voorkomende schrijfproblemen met uitleg en oefensuggesties. Je kunt hier een keuze uit maken en de deelnemer van de betreffende kaart een printje geven.

Naast deze Taalkaarten staan in de Taalhulp tips en aanwijzingen om de woordenschat van de deelnemer te vergroten. Verder staan er uitleg, voorbeelden en concrete suggesties om te oefenen met de schrijfproblemen van de deelnemer.

Taalhulp bij Succes

Uitspraak: uitleg van klinkers

Verbinden van klank en schrift

Om de uitspraak goed aan te leren, is ondersteuning van het schrift nodig. Vanaf het begin moet het verband tussen uitspraak en schrijfwijze worden gelegd. Alleen dan kan de cursist nieuwe woorden zelfstandig juist leren uitspreken. En omgekeerd: als hij ze hoort, correct opschrijven (uitzonderingen daargelaten natuurlijk).

In Op Pad! leer je niet alleen schrijven, maar ook luisteren en lezen. Dat maakt het materiaal voor elke beginner geschikt. Ook gevorderden die veel uitspraakfouten maken omdat dit niet goed aangeleerd is, kunnen er baat bij hebben om (een deel van) de katernen van Op Pad! door te nemen en/ of de luister- en spreekoefeningen op de website LeerNT2 te doen.

Ter ondersteuning staan ook de uitspraakfilmpjes van de Universiteit Groningen in de Mediatheek. Er zijn filmpjes met uitleg, en met oefeningen. Kijk in het tabblad Uitspraak.

De taalcoach van een gevorderde kan zelf kiezen welke katernen geschikt zijn.

In de filmpjes staat verdere uitleg over

  • het verschil tussen klanken en letters
  • de klank van de klinkers.

Korte en lange klinkers

Het Nederlands kent korte klinkers en lange klinkers.

Korte klinkers: [a] als in ‘man’ / [è] als in ‘pen’ / [o] als in ‘pot’ / [u] als in ‘bus’ / [i] als in ‘wit’bekijk het hele bericht …

Je kunt dit filmpje bekijken om het verschil duidelijk te maken:

Uitspraak van b en p (met filmpje)

Voor mensen met Arabisch als moedertaal, is het verschil tussen b en p erg moeilijk te horen. In deze video wordt uitgelegd hoe je deze medeklinkers uitspreekt.

Uitspraakvideo’s: oefeningen

Alle 37 video’s van het Talencentrum van de Rijksuniversiteit Groningen staan op YouTube. Onderstaande links verwijzen naar oefeningen met de moeilijke klanken.

bekijk het hele bericht …

Uitspraak van het Nederlands

Bekijk de video op YouTube

A1 Woorden leren door luisteren en kijken

TPR betekent Total Physical Response. Je leert woorden en zinnetjes door naar de gebaren van de ‘docent’ te kijken en ze na te doen.

Hier vind je alle filmpjes van deze serie.

Hoe kun je de voorleesfunctie gebruiken?

Hoe gebruikt u de ReadSpeaker voorleesfunctie

ReadSpeaker maakt het voorlezen van de tekst op een website mogelijk. Het helpt u als u moeite heeft om een tekst online te lezen. Het luisteren maakt de informatie op de website makkelijker te begrijpen. Het maakt de inhoud toegankelijker en de website prettiger om te bezoeken. U hoeft als gebruiker niets te downloaden.bekijk het hele bericht …